Мережевий фундамент — Mermaid-схеми¶
Усі схеми цього файлу — візуалізація концепцій із
network_foundation_full.md. Рендеруються в будь-якому Markdown-переглядачі з підтримкою Mermaid (GitHub, Obsidian, VSCode).
1. Огляд Інтернету — від браузера до сервера¶
graph LR
A[🖥️ Браузер] -->|DNS-запит| B[DNS Resolver]
B -->|IP-адреса| A
A -->|TCP + HTTP| C[🌐 Інтернет]
C -->|пакети| D[Router ISP]
D -->|маршрутизація| E[Router Datacenter]
E -->|пакети| F[🖧 Веб-сервер]
F -->|HTTP відповідь| C
C -->|відповідь| A
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef decision fill:#e3f2fd,stroke:#1565c0,stroke-width:2px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
class A,C,D,E step;
class B decision;
class F success;
2. Повний маршрут запиту: Клієнт → Router → ISP → Сервер¶
graph TD
Browser["Браузер<br>192.168.1.10"] -->|HTTP GET /| HomeRouter["Домашній роутер<br>NAT: замінює IP"]
HomeRouter -->|Публічний IP клієнта| ISP["ISP<br>Internet Provider"]
ISP -->|BGP маршрутизація| InternetCore["Магістральні вузли<br>Internet backbone"]
InternetCore -->|До цільової AS| DatacenterRouter[Маршрутизатор датацентру]
DatacenterRouter -->|До сервера| LB["Load Balancer<br>необов'язково"]
LB -->|Round-robin| Server["🖧 Цільовий сервер<br>203.0.113.10:443"]
Server -->|HTTP Response| DatacenterRouter
DatacenterRouter -->|Зворотній маршрут| Browser
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
classDef warning fill:#fff8e1,stroke:#e65100,stroke-width:2px;
class Browser,ISP,InternetCore,DatacenterRouter,LB step;
class HomeRouter warning;
class Server success;
3. DNS-резолюція — покроково¶
sequenceDiagram
participant Browser as Браузер
participant Cache as Локальний кеш ОС
participant Resolver as DNS Resolver<br>(провайдер / 8.8.8.8)
participant Root as Root DNS Server
participant TLD as TLD Server (.com)
participant Auth as Authoritative DNS<br>(github.com)
Browser->>Cache: github.com → IP?
Cache-->>Browser: Немає (кеш порожній)
Browser->>Resolver: github.com → IP?
Resolver->>Root: github.com → IP?
Root-->>Resolver: Запитай TLD для .com
Resolver->>TLD: github.com → IP?
TLD-->>Resolver: Запитай ns1.p16.dynect.net
Resolver->>Auth: github.com → IP?
Auth-->>Resolver: 140.82.121.4 (TTL=60s)
Resolver-->>Browser: 140.82.121.4
Note over Browser,Cache: Браузер кешує результат на TTL секунд
Browser->>Browser: З'єднання до 140.82.121.4:443
4. TCP — Three-Way Handshake + HTTP + Teardown¶
sequenceDiagram
participant C as Клієнт (Браузер)
participant S as Сервер (Nginx)
Note over C,S: Фаза 1 — TCP Three-Way Handshake
C->>S: SYN (seq=100)
S-->>C: SYN-ACK (seq=200, ack=101)
C->>S: ACK (ack=201)
Note over C,S: З'єднання встановлено ✓
Note over C,S: Фаза 2 — HTTP обмін
C->>S: HTTP GET /products/ (заголовки + тіло)
Note over S: Nginx обробляє, Django генерує відповідь
S-->>C: HTTP 200 OK + HTML (Content-Length: 4200)
Note over C,S: Фаза 3 — Завершення з'єднання
C->>S: FIN
S-->>C: ACK
S->>C: FIN
C-->>S: ACK
Note over C,S: З'єднання закрито
5. HTTP Request/Response Lifecycle¶
sequenceDiagram
participant U as 👤 Користувач
participant B as Браузер
participant DNS as DNS
participant S as Сервер
U->>B: Вводить https://shop.com/cart/
B->>DNS: shop.com → IP?
DNS-->>B: 93.184.216.34
B->>S: TCP + TLS Handshake
Note over B,S: Шифрований канал встановлено
B->>S: GET /cart/ HTTP/1.1<br>Host: shop.com · Cookie: sessionid=abc
Note over S: Серверна логіка: читає sessionid, знаходить юзера,<br>запитує БД, рендерить HTML
S-->>B: HTTP/1.1 200 OK · Content-Type: text/html<br>#lt;html#gt;...#lt;/html#gt;
B->>U: Відображає сторінку кошика
6. HTTPS / TLS Handshake¶
sequenceDiagram
participant C as Клієнт (Браузер)
participant S as Сервер (Nginx + SSL cert)
participant CA as Локальне сховище<br>довірених CA (ОС/браузер)
Note over C,S: TCP з'єднання вже встановлено (схема TLS 1.2 з RSA key exchange)
C->>S: ClientHello (TLS версія, cipher suites, random_C)
S-->>C: ServerHello + SSL Certificate (підписаний CA)
C->>CA: Перевірка ланцюжка сертифікатів (локально, без запиту до CA)
CA-->>C: Сертифікат валідний ✓
C->>S: Pre-master secret (зашифрований публічним ключем сервера)
Note over C,S: Обидві сторони генерують session key
C->>S: Finished (перший зашифрований пакет)
S-->>C: Finished (підтвердження)
Note over C,S: Всі наступні дані шифруються session key
C->>S: HTTP GET / (тепер зашифровано)
S-->>C: HTTP 200 OK + HTML (зашифровано)
7. Браузер → Бекенд → База даних (повний стек)¶
graph TD
Browser[🖥️ Браузер] -->|HTTPS запит| Nginx["Nginx<br>Reverse Proxy :443"]
Nginx -->|Статичний файл?| Static[("📁 Файлова система<br>/static/ /media/")]
Static -->|PNG CSS JS| Nginx
Nginx -->|"Динамічний запит<br>Unix Socket"| WSGI["uWSGI / Gunicorn<br>Процес-менеджер"]
WSGI -->|WSGI environ dict| Django[🐍 Django Application]
Django -->|"SQL запит<br>ORM"| PG[(PostgreSQL)]
PG -->|Рядки даних| Django
Django -->|HttpResponse HTML/JSON| WSGI
WSGI -->|HTTP байти| Nginx
Nginx -->|HTTPS відповідь| Browser
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef decision fill:#e3f2fd,stroke:#1565c0,stroke-width:2px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
class Browser,Static,WSGI,PG step;
class Nginx decision;
class Django success;
8. Socket-комунікація¶
graph LR
subgraph Сервер
S_App["Програма<br>Django/FastAPI"] -->|"socket.bind<br>port 8000"| S_Socket["Server Socket<br>0.0.0.0:8000"]
S_Socket -->|socket.listen| Queue[Черга з'єднань]
Queue -->|socket.accept| Conn["Активне з'єднання<br>Conn Socket"]
Conn -->|recv / send| S_App
end
subgraph Клієнт
C_App["Браузер /<br>HTTP клієнт"] -->|"socket.connect<br>93.184.1.1:8000"| C_Socket["Client Socket<br>ephemeral port"]
C_Socket -->|send / recv| C_App
end
Conn <-->|TCP байти| C_Socket
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
classDef warning fill:#fff8e1,stroke:#e65100,stroke-width:2px;
class S_App,Queue,C_App step;
class S_Socket,C_Socket warning;
class Conn success;
9. REST API Flow — повний цикл¶
sequenceDiagram
participant App as 📱 Мобільний додаток
participant Auth as Auth Middleware
participant Router as URL Router
participant View as API View
participant DB as База даних
App->>Auth: POST /api/login/ {"username": "...", "password": "..."}
Auth-->>App: 200 OK {"token": "eyJhbGc..."}
App->>Auth: GET /api/products/ + Header: Authorization: Bearer eyJhbGc...
Note over Auth: Перевірка JWT токену
Auth->>Router: Request + request.user (автентифікований)
Router->>View: ProductListView.get(request)
View->>DB: SELECT * FROM products WHERE active=true
DB-->>View: 150 рядків продуктів
View-->>Auth: JsonResponse([...], status=200)
Auth-->>App: 200 OK [{"id":1, "name":"..."}, ...]
App->>Auth: POST /api/cart/items/ {"product_id": 5, "qty": 2}
Auth->>Router: CartItemCreateView.post(request)
Router->>View: Валідація + збереження
View->>DB: INSERT INTO cart_items ...
DB-->>View: OK, id=42
View-->>Auth: JsonResponse({"id": 42}, status=201)
Auth-->>App: 201 Created {"id": 42}
10. Клієнт-серверна архітектура — концептуальний огляд¶
graph TB
subgraph Клієнти
Browser[🖥️ Веб-браузер]
Mobile[📱 Мобільний додаток]
CLI[⌨️ CLI / curl]
end
subgraph Internet[Інтернет]
DNS_S[DNS Server]
Router_I[Маршрутизатори]
end
subgraph Server[Серверна інфраструктура]
Nginx_S[Nginx :80/:443]
App["Python Backend<br>Django / FastAPI"]
DB_S[(PostgreSQL)]
Cache_S[(Redis Cache)]
Worker[Celery Workers]
end
Browser -->|HTTPS| Nginx_S
Mobile -->|HTTPS| Nginx_S
CLI -->|HTTP| Nginx_S
Browser <-->|DNS lookup| DNS_S
Nginx_S --> App
App <--> DB_S
App <--> Cache_S
App -->|Task queue| Worker
Worker <--> DB_S
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
classDef warning fill:#fff8e1,stroke:#e65100,stroke-width:2px;
class Browser,Mobile,CLI,DNS_S,Router_I,DB_S,Cache_S,Worker step;
class Nginx_S warning;
class App success;
11. Packets та маршрутизація IP¶
flowchart LR
subgraph PACKET["TCP/IP Packet"]
direction TB
ETH["Ethernet Header<br>MAC addresses"]
IP["IP Header<br>src/dst IP"]
TCP["TCP Header<br>ports + sequence"]
DATA["Payload<br>HTTP data"]
end
Browser["🌍 Browser"]
R1["Home Router"]
ISP["ISP Router"]
Core["Core Router"]
Alt["Alternative Route"]
Server["🖥️ Server"]
Browser --> R1
R1 --> ISP
ISP --> Core
ISP --> Alt
Core --> Server
Alt --> Server
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
classDef warning fill:#fff8e1,stroke:#e65100,stroke-width:2px;
class ETH,IP,TCP,DATA step;
class R1,ISP,Core,Alt warning;
class Browser,Server success;
Довідкова таблиця протоколів¶
graph TD
subgraph OSI [Рівні мережі спрощено]
L7["L7 Прикладний<br>HTTP HTTPS DNS FTP SMTP"]
L4["L4 Транспортний<br>TCP UDP"]
L3["L3 Мережевий<br>IP ICMP"]
L2["L2 Канальний<br>Ethernet WiFi MAC"]
L1["L1 Фізичний<br>Дроти Оптика Радіо"]
end
L7 --> L4 --> L3 --> L2 --> L1
classDef step fill:#eceff1,stroke:#546e7a,stroke-width:1px;
classDef success fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px;
classDef warning fill:#fff8e1,stroke:#e65100,stroke-width:2px;
class L7 success;
class L4 warning;
class L3,L2,L1 step;